oF
oC
ویکی واژه هواشناسی
 

خشکسالی

خشکسالی حالتی نرمال و مستمر از اقلیم است. گرچه بسیاری به اشتباه آن را واقعه ای تصادفی و نادر می پندارند. این پدیده تقریباً در تمامی مناطق اقلیمی رخ می دهد، گرچه مشخصات آن از یک منطقه به منطقه دیگر کاملـاً تفاوت می کند. خشکسالی یک اختلـال موقتی است و با خشکی تفاوت دارد چرا که خشکی صرفاً محدود به مناطقی با بارندگی اندک است و حالتی دائمی از اقلیمـ می باشد.

خشکسالی جزء‌ بلـایای طبیعی نامحسوس است. گر چه تعاریف متفاوتی برای این پدیده ارائه شده لیکن در کل حاصل کمبود بارش در طی یک دوره ممتد زمانی معمولـاً یک فصل یا بیشتر می باشد. این کمبود منجر به نقصان آب برای برخی فعالیت‌هـا، گروهها و یا یک بخش زیست محیطی می شود. خشکسالی بایستی در رابطه با برخی شرایط متوسط درازمدت از موازنه مابین بارش و تبخیر و تعرق درنظر گرفته شود، معمولـاً در هر منطقه ای یک شرایط خاص بعنوان “ نرمال ” تعریف می شود.

بعلـاوه این پدیده با زمان ( فصل اصلی وقوع این پدیده، تأخیر در شروع فصل بارانی، وقوع بارش در ارتباط با مراحل اصلی رشد گیاه ) و نیز مؤثر بودن بارش‌هـا ( شدت، بارش، تعداد رخدادهای بارندگی ) مرتبط است.

سایر فاکتورهای اقلیمی نظیر دمای بالـا، باد شدید و رطوبت نسبی پایین ‌تـر غالباً در بسیاری از نقاط جهان با این پدیده همراه شده و می توانند به طرز قابل ملـاحظه بر شدت آن بیفزایند.

خشکسالی را نبایست صرفاً بعنوان پدیده ای کاملـاً فیزیکی یا طبیعی درنظر گرفت. تأثیرات آن در جامعه ماحصل ایفا نقشی مابین یک رخداد طبیعی ( بارش کمتر از حد مورد انتظار به دلیل تغییرات اقلیمی ) و نیاز مردمـ به منابع تأمین آب می باشد. انسانها معمولـاً از تأثیرات خشکسالی لطمه می بینند خشکسالی‌هـای اخیر در هر دو گروه کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه نتایج اقتصادی، تأثیرات زیست محیطی و دشواریهای شخصی به بار آورده که جملگی باعث شده اند که آسیب پذیری تمامی جوامع به این پدیده زیانبخش طبیعی مدنظر قرار گیرد. دو نوع تعریف کلی خشکسالی وجود دارد:

مفهومی و عملی

خشکسالی مفهومی:


تعاریف مفهومی که در قالب اصطلـاحاتی کلی بیان می شده به افراد کمک می کند تا مفهومـ خشکسالی را درک کنند. بعنوان مثال “ خشکسالی عبارت است از یک دورة ممتد کمبود بارش که منجر به صدمه زدن محصولـات زراعی و کاهش عملکرد می شود ”.

تعاریف مفهومی در تبیین سیاستگزاری در زمینه خشکسالی نیز حائز اهمیت است. مثلـاً خط مشی ( سیاست کلی ) در زمینه خشکسالی در استرالیا تلفیقی از آگاهی نسبت به تغییرپذیری نرمال اقلیمـ در تعریف متناظر آن از خشکسالی می باشد.
این کشور، کمک‌هـای مالی به زارعان را صرفاً در رخداد “ خشکسالی‌هـای استثنایی ” بلـاخص زمانی که شرایط خشکسالی حادتر از مواردی است که بعنوان جزیی از ریسک عادی مدیریت پروژه درنظر گرفته می شود، ارائه می کند.

تشخیص خشکسالی‌هـای استثنایی مبتنی بر ارزیابی‌هـای علمی است. پیش از این زمانی که خشکسالی از نقطه نظر سیاستگزاری کمتر تعریف شده بود و زارعان درک درستی از آن نداشتند، برخی کشاورزان در مناطق اقلیمی نیمه خشک استرالیا هر چند سال یکبار تقاضای کمکهایی برای مقابله با خشکسالی داشتند.

خشکسالی عملی:


تعاریف عملی به افراد کمک می کند تا شروع، خاتمه و درجه شدت خشکسالی را تشخیص دهند. برای تعیین شروع خشکسالی تعاریف عملی، میزان انحراف از میانگین بارش یا سایر متغیرهای اقلیمی در طول یک دوره زمانی را مشخص می کند. این امر معمولـاً با مقایسه وضعیت فعلی نسبت به متوسط‌هـای گذشته که غالباً مبتنی بر دوره آماری30 ساله است انجامـ می شود.

حد آستانه تعیین شده به عنوان شروع یک خشکسالی ( مثلـاً 75 درصد بارش متوسط در طول یک دوره زمانی مشخص) معمولـاً‌ بیشتر به صورت قراردادی انتخاب می شود تا بر مبنای رابطه دقیق تأثیرات خاص آن بر محیط.

در تعریفی عملی از خشکسالی برای کشاورزی مقدار بارندگی روزانه با مقادیر تبخیر و تعرق مقایسه می شود تا سرعت ( نرخ ) تخلیه رطوبت خاک تعیین شود و این روابط برحسب میزان تأثیرات خشکسالی بر رفتار گیاه ( یعنی رشد و عملکرد ) در مراحل مختلف نمو گیاه بیان گردد.

تعاریفی نظیر این مورد را می توان در ارزیابی عملی شدت و اثرات خشکسالی براساس متغیرهای هواشناسی، رطوبت خاک و شرایط گیاه در طی فصل رشد مورد استفاده قرار داد و مستمراً تأثیر بالقوه این شرایط را بر عملکرد نهایی ارزیابی کرد. بعلـاوه این تعاریف عملی در تحلیل تناوب شدت و تداومـ خشکسالی برای یک دوره تاریخی مفروض نیز کاربرد دارند. لیکن چنین تعاریفی نیازمند داده‌هـای جوی در مقیاس‌هـای زمانی ساعتی، روزانه، ماهانه و سایر مقاطع زمانی و احتمالـاً داده‌هـای مربوط به تأثیر پذیری از پدیده نظیر عملکرد محصول بسته به ماهیت تعریف، مورد استفاده قرار می گیرند.تدوین ماهیت اقلیمـ شناسی خشکسالی یک منطقه، و درک بیشتری از خصوصیات و احتمال وقوع مجدد در شدت‌هـای مختلف این پدیده بدست می دهد. اطلـاعاتی از این نوع در تهیه راهبردهای تقلیل اثرات و واکنش این پدیده و طرحهای آمادگی بسیار سودمند است.

خشکسالی

جنبه‌هـای مختلف در زمینه خشکسالی:

 

  • خشکسالی هواشناسی
  • خشکسالی هیدرولوژیکی
  • خشکسالی کشاورزی
  • خشکسالی اقتصادی - اجتماعی

 

منبع:دانشنامه رشد

نفیسه ناجی بابک خسروشاهی


ویکی واژه تصادفی

سایکرومتر چیست؟

WEATHERFA.ir: هواشناسی ایران، پیش بینی وضع هوا، سایت هواشناسی، بارش باران، آب و هوا
کلیه حقوق سایت محفوظ است. استفاده از مطالب اين سايت با ذكر منبع (لينك سايت) مجاز است. ارتباط با ما
طراحى و پشتيبانى توسط: شركت شبكه نگاه