oF
oC
ویکی واژه هواشناسی
 

سونامی

امواج کشندی یا (به انگلیسی: Tidal waves) آب‌تاز، آبلرزه یا سونامی یکی از پدیده‌های جغرافیایی است. غریاله به لرزش شدید آب دریا گفته می‌شود که در پی زمین‌لرزه‌های زیر دریا پدید می‌آید. آبی که به لرزه درآمده به‌شکل موج‌های عظیمـ به کرانه‌ها رسیده و ویرانی به بار می‌آورَد. سونامی موقعی شروع می‌شود که حجمـ عظیمی از آب به‌سرعت مرتفع می‌شود. این حرکتِ سریع می‌تواند در نتیجهٔ یک زلزلهٔ زیرآبی رخ دهد یا براثر لغزیدن صخره، یا یک انفجار آتشفشانی و یا هر حادثهٔ دیگری که انرژی زیادی دارد ایجاد شود.

غریاله واژهٔ فارسی بومی برای این پدیده در استان بوشهر است و پدیدهٔ غریاله در کرانه‌های خلیج فارس نیز دارای پیشینه است.
غریاله‌ها معمولـاً پس از یک زمین‌لرزهٔ بزرگ (با حرکت رو به بالـا)، فعالیت آتشفشانی زمین‌لغزه و یا برخورد شهابسنگ‌ها پدید می‌آیند.
بسیاری از غریاله‌ها در کرانه‌های ژاپن رخ می‌دهند و از اینرو واژه ژاپنی مربوط به این پدیده یعنی (津波 تسونامی) به زبان انگلیسی و از آن راه به بسیاری زبان‌های دیگر نیز راه یافته‌است.

چگونگی پخش امواج آبلرزه

پس از غریاله‌ها معمولـاً گسل‌های بزرگی در بستر دریاها پدید می‌آیند. سرعت موج‌های آبلرزه‌ای گاه به بیش از ۸۰۰ کیلومتر در ساعت می‌رسد. غریالهٔ سال ۱۷۸۸ لیسبون (پرتغال) با موج‌هایی به بلندی حدود ۱۸ متر به شهر هجومـ برد و ساکنان آن شهر را در کامـ خود فروبرد. یکی از بزرگ‌ترین غریاله‌ها که در دسامبر سال ۲۰۰۴ میلـادی در نزدیکی سوماترای اندونزی روی داد باعث ویرانی عظیمـ و کشته شدن پیرامون ۱۰۰٫۰۰۰ تن در جنوب آسیا شد.

در کتاب‌های تاریخ آمده که بندر بزرگ و پهناور سیراف در جنوب ایران تا سدهٔ چهارمـ هجری و عصر دیلمیان بندری آباد و پررونق بوده و ناگهان بر اثر زمین‌لرزه‌ای، قسمت بزرگی از شهر به زیر آب رفته که آثار آن هنوز همـ مورد توجه باستان‌شناسان ایرانی و خارجی است. آیا غریاله سیراف را ویران کرد و به زیر آب برد پاسخ این سؤال را باید در پژوهش‌های آینده یافت.

در ۱۷ ژوئن سال ۹۸۷ میلـادی (۲۷ خرداد ۳۵۷ شمسی) و چهل سال بعد، گزارش‌هایی وجود دارند که امکان دارد مربوط به وقوع این پدیده در شهر سیراف باشند.[۱]

 

مأخذ بخشی از مطالب و همچنین واژهٔ فارسی آبلرزه:

  • فرهنگ بزرگ گیتاشناسی (اصطلـاحات جغرافیایی)، مهندس عباس جعفری، انتشارات گیتاشناسی، تهران، چاپ دوم: ۱۳۷۲، دکتر اروین عندلیبی

 

 


ویکی واژه تصادفی

سازمان جهانی هواشناسی

WEATHERFA.ir: هواشناسی ایران، پیش بینی وضع هوا، سایت هواشناسی، بارش باران، آب و هوا
کلیه حقوق سایت محفوظ است. استفاده از مطالب اين سايت با ذكر منبع (لينك سايت) مجاز است. ارتباط با ما
طراحى و پشتيبانى توسط: شركت شبكه نگاه